NVWA: meer pluimvee zonder letsel aangekomen in slachterijen
Dierenartsen van de NVWA controleren in slachthuizen aan de hand van de kleur en grootte van bloedingen aan de vleugels, poten en aan het lichaam of dieren gewond zijn geraakt in de keten voorafgaand aan het slachten.
De NVWA controleerde in totaal 77 koppels pluimvee. Een koppel is alle dieren uit één stal. Bij 66 koppels (85,7 procent) werd bij minder dan 1 procent van de gecontroleerde dieren letsel vastgesteld. Bij elf koppels (14,3 procent) lag het percentage letsel tussen de 1 en 2 procent. Er waren geen koppels die boven de 2 procent letsel scoorden.
Letsel monitoren
De wettelijk norm voor letsel bij pluimvee is 0 procent. Tot eind 2023 handhaafde de NVWA bij 2 procent letsel of meer. In januari 2024 ging de handhavingsgrens omlaag naar 1 procent. De rechter oordeelde vorig jaar dat de manier van beoordelen door de NVWA onvoldoende bewijst dat het letsel alléén is ontstaan bij het vangen. Dat zou ook tijdens transport of in de slachterij kunnen zijn gebeurd. Omdat volgens de rechter niet duidelijk is wanneer het dier gewond is geraakt, kan de NVWA op dit moment niet vaststellen wie voor de overtreding moet worden beboet.
De NVWA ziet dat pluimvee met steeds meer aandacht gevangen en vervoerd wordt. Toch komen er nog steeds zo’n 3 miljoen stuks pluimvee met letsel aan in slachthuizen. Daarom blijft de NVWA de komende jaren letsel bij pluimvee monitoren door te controleren op bepaalde bloedingen. Ook onderzoekt de NVWA hoe er in de toekomst effectiever toezicht gehouden kan worden op welzijnsproblemen bij pluimvee. Hierover is de NVWA in gesprek met de pluimveesector. In de loop van dit jaar start de NVWA met het risicogericht toezicht bij het vangen van pluimvee. Ook blijft de NVWA naleefmetingen doen. Vanaf 2027 kijkt de NVWA bij de analyse van de naleefmeting alleen naar overschrijdingen van de grenswaarde van 1 procent letsel, en dus niet meer specifiek naar overschrijdingen van 2 procent letsel.
Bekijk hieronder enkele resultaten van de NVWA en bekijk hier alle resultaten van de naleefmeting letsel bij pluimvee van de NVWA.
Inspectieresultaten
Voor deze naleefmeting voerde de NVWA inspecties uit in 16 slachthuizen, net als in 2025. De NVWA controleerden in totaal 77 koppels pluimvee op letsel. In 2025 inspecteerden ze 91 koppels. In een aantal slachthuizen inspecteerden ze minder koppels dan vorig jaar, maar deze koppels waren in de meeste gevallen wel groter dan bij de vorige naleefmeting.
In 2026 inspecteerden ze 2 koppels eenden, 1 koppel legkippen, 6 koppels moederdieren en 68 koppels vleeskuikens. Ze controleerden 9 koppels vleeskuikens en 3 koppels legkippen minder dan in 2025. Bij zowel de eenden als de moederdieren controleerden ze 1 koppel minder.
Vangmethode
Er werden 68 koppels met de hand gevangen en bij 5 koppels werd de vangmachine ingezet. Bij 4 koppels is de vangmethode onbekend. Van de handmatig gevangen koppels is het niet bekend of deze dieren aan de poten of volgens de rechtop-methode zijn gevangen. Dit was in eerdere jaren ook niet bekend. De 11 koppels met een overschrijding van de grenswaarde van 1% letsel zijn met de hand gevangen. Het aandeel handmatig gevangen koppels (88%) is hoog ten opzichte van het geringe aandeel machinaal gevangen koppels (6,5%). Dit maakt het niet mogelijk om een conclusie te trekken over een mogelijke relatie tussen de vangmethode en het ontstaan van letsel.
Overschrijdingen van de handhavingsgrens
De NVWA zag bij 11 (14,3%) van de 77 gecontroleerde koppels een overschrijding van de grenswaarde van 1%. Bij 85,7% van de koppels was het percentage letsel lager dan 1%. In 2026 waren er geen koppels die boven de 2% letsel scoorden. In 2025 was dit nog 6,6%. Bij de naleefmetingen van 2023 en eerder was 2% de handhavingsgrens.
Bekijk in de tabel per naleefmeting het percentage koppels waarbij de NVWA geen overschrijdingen zag:
| Jaartal naleefmeting | Koppels <2% letsel | Koppels <1% letsel |
| 2017 | 75% | - |
| 2021 | 86,5% | - |
| 2023 | 86,5% | - |
| 2025 | 93,4% | 84,6% |
| 2026 | 100% | 85,7% |
Meeste overschrijdingen bij vleeskuikens
De NVWA stelde alle overschrijdingen van de grenswaarde vast bij vleeskuikens. Bij vleeskuikens voerden ze in 2026 ook de meeste inspecties uit. Het ging om 68 van de 77 koppels, oftewel 88,3%.
Gemiddelde percentages letsel
Het percentage letsel per koppel was in 2026 gemiddeld 0,60%. In 2025 was het gemiddelde percentage letsel 0,73%. Per categorie pluimvee zag de NVWA de volgende gemiddelde percentages letsel:
- Vleeskuikens 0,65% (in 2025: 0,72%)
- Eenden 0,33% (in 2025: 0%)
- Moederdieren 0,21% (in 2025: 1,39%)
- Legkippen 0% (in 2025: 0,4%)
Hoogste percentage letsel
Per categorie pluimvee waren dit de hoogste percentages letsel die de NVWA bij koppels zag:
- Vleeskuikens 1,86%
- Eenden 0,66%
- Moederdieren 0,5%
- Legkippen 0%
Bij vleeskuikens, moederdieren en legkippen daalde het maximale percentage letsel. Bij eenden nam het maximale percentage letsel toe. Dit was 0% in 2025.
Het hoogste percentage letsel bij vleeskuikens halveerde bijna ten opzichte van 2025. Toen was het hoogste percentage 3,32%.
Laagste percentage letsel
Bij alle categorieën pluimvee was het laagste percentage letsel 0%. In 2026 zag de NVWA dus bij vleeskuikens, eenden, moederdieren en legkippen koppels zonder letsel. In 2025 was dit ook het geval.
In 2026 zagen ze bij 13% van de koppels 0% letsel. In 2025 zagen ze bij 9,89% van de koppels 0% letsel. Het percentage koppels met 0% letsel is dus toegenomen ten opzichte van vorig jaar.
Verschillen tussen de herkomstlanden
De NVWA controleerde 38 koppels uit Nederland. Bij 4 van deze koppels zagen ze een overschrijding van de grenswaarde van 1%. Dat is 10,53% van alle gecontroleerde koppels uit Nederland.
Ze controleerden in totaal 39 koppels uit het buitenland. Bij 7 buitenlandse koppels zagen ze een overschrijding van de grenswaarde van 1%. Dat is 17,95% van alle gecontroleerde buitenlandse koppels. Het ging om 4 koppels uit Duitsland en 3 koppels uit België.
In onderstaande tabellen staan de percentages van de koppels waarbij de NVWA tijdens de naleefmetingen overschrijdingen zagen:
| Jaartal naleefmeting | Nederlandse koppels >2% letsel | Buitenlandse koppels >2% letsel |
| 2017 | 27% | 24% |
| 2021 | 4% | 24% |
| 2023 | 2,4% | 16,3% |
| 2025 | 6,67% | 6,5% |
| 2026 | 0% | 0% |
| Jaartal naleefmeting | Nederlandse koppels >1% letsel | Buitendlandse koppels >1% letsel |
| 2025 | 11,11% | 19,60% |
| 2026 | 10,53% | 17,95% |
Tekst: Tom Schotman
Opgegroeid op een vleeskuikenbedrijf in het Achterhoekse Vragender. Schrijft sinds augustus 2013 voor Pluimveeweb.nl, vakblad Pluimveeweb, Pigbusiness.nl, vakblad Pig Business en de regionale agrarische vakbladen van Agrio.
Beeld: Susan Rexwinkel
Bron: NVWA