Kabinet zet stap naar verplichte vaccinatie leghennen in strijd tegen vogelgriep

Zo schrijft staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw) in een Kamerbrief. De VVD-bewindsman wil voor het einde van het jaar een plan van aanpak hebben. Daarover gaat hij in gesprek met de legpluimveesector. Ongeveer twee derde van de Nederlandse eieren gaat naar het buitenland. Duitsland is de belangrijkste afnemer van Nederlandse eieren.

Vorig jaar is begonnen met vaccinatieproef op een leghennenbedrijf, om te kijken wat de gevolgen zijn van vaccinatie op de internationale handel. Deze proef verloopt succesvol. De eieren van gevaccineerde kippen zijn op de Nederlandse markt verkocht en er zijn tot nu toe geen handelsbelemmeringen ontstaan. „Er zijn geen handelsbarrières opgeworpen. De tafeleieren van de kippen van het bedrijf worden in Nederland afgezet en de handelspartners zijn zeer te spreken over de transparante wijze waarop Nederland de hele proef vorm heeft gegeven en de communicatie daarover heeft verzorgd. De pluimveesector heeft daaraan een constructieve bijdrage geleverd. De proef loopt tot eind december dit jaar", schrijft Erkens in de Kamerbrief.

„Voorafgaand aan de start van de proef zijn op ambtelijk niveau veel gesprekken gevoerd met belangrijke handelspartners buiten Europa, te weten Canada, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Japan. Mede dankzij deze gesprekken, de opzet van de proef én de garantie die Nederland heeft gegeven dat de eieren van de hennen uit de proef in Nederland zouden worden afgezet conform een kanalisatieprotocol, hebben zij te kennen gegeven dat ze geen bezwaren zien tegen de proef. Deze landen hebben geen importstop op producten van niet-gevaccineerde kippen opgelegd. Dat biedt ook vertrouwen in het toekomstige traject om eventuele handelsbelemmeringen weg te nemen als we tot grootschalige vaccinatie overgaan", schrijft de staatssecretaris in de Kamerbrief.

Veelbelovende resultaten vaccinatieproeven

Eerder, in 2023, is in opdracht van het ministerie van LVVN door Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) een veldproef gestart met twee vaccins. De resultaten van de vaccinproeven laten zien dat de kans op een grote vogelgriepuitbraak op een bedrijf significant lager wordt door deze vaccinatie.

In combinatie met het Europees surveillanceprogramma wordt een eventuele besmetting snel opgespoord. Volgens onderzoekers kan vaccinatie, in combinatie met monitoring en snelle bestrijding, toekomstige grote uitbraken helpen te voorkomen. Als er toch vogelgriep opdook, werden minder kippen besmet, blijkt uit de proeven.

Alertheid blijft noodzakelijk

Sinds oktober vorig jaar zijn in Nederland 51 besmette locaties vastgesteld en zijn ruim 2,25 miljoen stuks pluimvee geruimd. Hoewel het aantal besmettingen sinds april is afgenomen, blijft volgens experts waakzaamheid noodzakelijk. Ook onder wilde vogels werd veel vogelgriep vastgesteld. Ook zijn besmettingen vastgesteld bij zoogdieren, waaronder katten, vossen en een zeehond. Er zijn daarnaast in januari antistoffen tegen vogelgriep gevonden bij melkvee op een bedrijf in Friesland.

Het risico voor mensen wordt nog altijd als zeer laag ingeschat. Voor mensen die beroepsmatig in aanraking komen met vogelgriep, zoals pluimveehouders, dierenartsen en medewerkers van dierenambulances, is het risiconiveau verhoogd naar gemiddeld. Daarom wil het kabinet deze groepen vanaf het komende humane griepseizoen een seizoensgriepvaccinatie aanbieden.

Meer aandacht voor bioveiligheid

Naast vaccinatie blijft het kabinet inzetten op strengere bioveiligheidsmaatregelen op pluimveebedrijven. Sinds maart 2025 is elk commercieel pluimveebedrijf verplicht een bioveiligheidsplan te hebben. Een goede bioveiligheid blijft een van de belangrijkste maatregelen om ziekten, zoals vogelgriep, buiten de stal te houden.

Internationaal draagvlak vaccinatie

Daarnaast wordt internationaal samengewerkt aan de acceptatie van producten van gevaccineerd pluimvee. Nederland heeft het initiatief genomen tot het oprichten van een internationale werkgroep met de Verenigde Staten, Canada, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de Europese Commissie en de Wereldorganisatie voor Diergezondheid (WOAH). Zo schrijven de staatssecretaris van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in de derde voortgangsrapportage over het Intensiveringsplan preventie vogelgriep.

Staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN): „Vogelgriep kan ontwrichtend zijn voor dieren, ondernemers en de samenleving. Samen met de sector zetten we daarom een nieuwe stap in het effectiever aanpakken van vogelgriep. Door in te zetten op onder andere vaccinaties kunnen we vogelgriep structureel gaan terugdringen. Hierbij zetten we een op een internationaal geaccepteerde aanpak zodat het niet ten koste van onze handel.”