Hittestress bij pluimvee: wat te doen tegen deze verborgen kostenpost

Hittestress begrijpen: de fysiologie van pluimvee

Pluimvee heeft een stabiele lichaamstemperatuur. Wanneer de omgevingstemperatuur stijgt, moeten kippen actief warmte afvoeren om hun lichaamstemperatuur op peil te houden. Dit gebeurt via verschillende mechanismen, zoals vasodilatatie (verwijding van bloedvaten), convectie (uitstraling), conductie (geleiding naar een kouder oppervlak) en verdamping. Verdamping, voornamelijk door te hijgen, is een cruciale methode om warmte af te voeren. Deze methode is minder efficiënt bij hoge luchtvochtigheid en kost veel energie en water. Daarom is het cruciaal dat kuikens voldoende drinken om gehydrateerd te blijven.

De Temperatuur Luchtvochtigheid Index (THI) is een belangrijke indicator voor het optreden van hittestress: een index boven 115 duidt op hittestress, terwijl een waarde rond de 90 optimaal is.

Factoren die bijdragen aan hittestress

Hittestress is een multifactorieel probleem, beïnvloed door zowel omgevingsfactoren als dierspecifieke kenmerken. Hoge stal- en vloertemperaturen, in combinatie met hoge luchtvochtigheid en onvoldoende ventilatie, kunnen leiden tot warmtestapeling. Dierspecifieke factoren zoals leeftijd (oudere, zwaardere dieren produceren meer warmte), groeisnelheid, geslacht, bevedering en een hoge bezettingsdichtheid verhogen de gevoeligheid. Stressmomenten, zoals uitladen, en zelfs bepaalde medicatie of voederadditieven kunnen bijdragen aan de warmtebelasting.

Impact op prestaties en gezondheid

De gevolgen van hittestress zijn verreikend. Verminderde voeropname en lagere groei zijn directe resultaten, wat leidt tot een verstoring van biologische processen en in extreme gevallen zelfs sterfte. De darmgezondheid staat onder zware druk: de immuniteit neemt af, de darmwand kan beschadigd raken ('leaky gut'), en de darmflora verschuift, met een toename van Clostridium spp en andere coliformen^1,2,3. Dit alles resulteert in een verminderd technisch resultaat en hogere afkeur van karkassen, wat de rendabiliteit van uw bedrijf direct aantast.

Effectieve managementstrategieën

Een integrale aanpak is essentieel om hittestress effectief te beheersen. Let op de volgende aandachtspunten in het management

• Stalklimaatbeheer: Zorg voor optimale ventilatie om warmte en vochtigheid af te voeren. Voldoende en langdurige ventilatie, zelfs tijdens donkerperiodes, is cruciaal. Overweeg aanvullende koelsystemen zoals vernevelaars, maar let hierbij op de luchtvochtigheid. Volg de ras-specifieke temperatuurrichtlijnen en plaats sensoren op de juiste hoogte. Een consistent lichtschema met donkerperiodes geeft de darmen rust en de kuikens maken efficiënter gebruik van het voer.
• Voedingsmanagement: Zorg voor voldoende en schoon drinkwater met een ideale temperatuur van 18-21 °C en spoel de leidingen regelmatig.
• Optimaliseer het voer: vermijd grote variatie in deeltjesgrootte en voorkom te veel fijne deeltjes. Specifieke supplementen zoals vitamine E, D, A, C en L-Carnitine, Choline en glucose kunnen de tolerantie verbeteren⁴. Focus op goed verteerbare eiwitten en overweeg pre- en probiotica om de darmflora te ondersteunen.
• Ondersteun de darmgezondheid: Onder hittestress is het van belang om de darmgezondheid te blijven beschermen, bijvoorbeeld tegen coccidiose. Narasin is een enkelvoudige ionofoor die een duurzame oplossing biedt, omdat deze een minder negatieve impact heeft op de prestaties in vergelijking met andere ionoforen zoals salinomycine⁵. Als molecuul leidt narasin tot verbeterde bescherming van de darmwand, maar ook tot betere technische parameters. Uit onderzoek blijkt dat het gebruik van narasin bijdraagt aan hogere eindgewichten en lagere voerconversie. Monensin kan de wateropname van pluimvee verminderen^6,7, wat vooral in warmere periodes ongewenst is en de diergezondheid kan beïnvloeden. Daarom is narasin een betere keuze. Het inzetten van narasin in de zomermaanden bevordert een duurzame pluimveehouderij, dankzij verbeterde diergezondheid en beter dierenwelzijn, betere technische resultaten en een lagere milieu-impact.

Kies de juiste bescherming tegen coccidiose

Hittestress is een complexe uitdaging, maar met de juiste strategieën en producten kan de impact ervan op pluimvee en de bedrijfsresultaten aanzienlijk worden verminderd. Hittestress verhoogt snel de lichaamstemperatuur, corticosteronwaarden, oxidatieve schade en metabole stress bij pluimvee.⁸ De prestatieverliezen die het tot gevolg heeft, zijn aanzienlijk en onomkeerbaar. Daarom is de juiste bescherming tegen coccidiose belangrijk.

Elanco staat klaar om u te ondersteunen met expertise en bewezen oplossingen voor een optimale darmgezondheid en veerkracht van uw dieren, zelfs onder de meest uitdagende omstandigheden. Neem contact met ons op voor advies op maat en ontdek hoe wij u kunnen helpen uw pluimvee gezond en rendabel te houden.

Referenties:

1. Review on heat stress and poultry gut health. Journal of Animal Science, 2020
2. Frontiers in Nutrition (2021). Review: gut health, necrotic enteritis, coccidiosis and antibiotic alternatives in broilers
3. Avian Pathology (2018). Cyclic acute heat stress as a predisposing factor for necrotic enteritis in broilers
4. Aviagen Ross Guide
5. Elanco Data on File
6. Bartov I, 1986. Effect of dietary fat and protein levels on monensin toxicity in broiler chicks. Poultry Science, 66 (8), p. 1385-1391
7. Quart M.D, Damron B.L., Christmas R.B., 1995. Effect of coccidiostats on performance, water intake and litter moisture of broilers. Journal of Applied Poultry Science.
8. Papanikolaou A. et al. Impact of different heat stress exposure durations at different ages on broiler growth performance, mortality, and physiological recovery. Manuscript provided by user.

EM-BE-26-0082